පසුගිය අගහරැවාදා මා වැඩට යනවිට ඇලෙක්සැන්ඩ්රා පාරේ ඇති සයිප්රස් බැංකු මුලස්ථානය අසල විශාල කලබගෑනියක් දුටිමි. මිනිසුන් විශාල පිරිසක් මුදල් ලබා ගැනීමට ට්රෙලර් යන්ත්රය අසල පෙල ගැසි සිටි අතර තවත් විශාල ප්රමාණයක් බැංකුවට ඇතුල්වීමට උත්සාහදරමින් සිටියහ. රෑපවාහිණි නාලිකා සියල්ලම පාහේ කැමරා බැංකුව දෙසට යොමුකර ඒ අසල රැදී සිටියහ.
වැඩ නිමවී සවස නිවසට පැමිණ මා අන්තර්ජාලය මගින් උදයේ දුටු සිද්ධියේ කරැණු සොයනා විට දැනගත් දේ පහත සටහන් කරමි. ( කරැණු සපයාගත්තේ reuters, europa.eu/news වෙබ් අඩවි ඇසුරෙනි.)
යූරෝපාකලාපය තුළ මීළඟට ආර්ථික වශයෙන් වැනසී යාමට සිටින රට බවට සයිප්රසය
පත්වෙමින් තිබෙන බව මෙම සඳුදා දින ප්රකාශයට පත් වූ වාර්තාවක සඳහන්ව ඇත..
ග්රීසීයේ පවතින ආර්ථික අර්බුදය හේතුවෙන් ඒහි ඝෘජු බලපෑමක් ලෙස සයිප්රසය ද මෙසේ බංකොලොත් තත්ත්වයට පත්ව ඇති බව සඳහන් වේ.
යුරෝපීය සංගමයේ මුදල් ඇමතිවරුන් ණය බරින් ඉන්නා
අසල්වැසි ග්රිසියෙන් සයිප්රසයට ඇති බලපෑම නිසා යුරෝ බිලියන 10 ක සහනාධාර
ලබා දෙනු පිණිස ගෙනා එක් යෝජනාවක් වූයේ ඔවුන්ගේ බැංකු වල ඇති තැන්පතු වලින්
9.9% ක් අහිමිකරණයට (forfeit) සයිප්රසය කැමති කරවා ගැනීමයි.
ඉරිදා උදෑසන තීරණය ප්රසිද්ධ වීමත් සමඟ පුදුමයට පත් වූ සයිප්රස්
වැසියන් පැය ගණනක් තුල දී සල්ලි මුදල් තම බැංකු ගිණුම් වලින් එළියට ගෙන
බැංකු චකිතයක් ඇති කරන්නට සමත් වූහ. ඉලෙක්ට්රොනික් සල්ලි යැවීම වහාම නතර
කරන ලදි.
සයිප්රස් වැසියන් ගේ තැන්පතු වලින් යම් ප්රතිශතයක් ගැනීමෙන් යුරෝ බිලියන 6 ක් සෙවීම සයිප්රස් පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ යුත්තකි. සයිප්රස් පාර්ලිමේන්තුවේ සුළු පක්ෂ මිසක මහා පක්ෂයකට බලයක් නැත. මෙය නොකළ හොත් නිකොස් ඇනස්ටාසියාඩේස් ජනාධිපතිවරයා කියන්නේ සයිප්රසයේ විශාලතම බැංකු දෙක කඩා වැටෙන බවයි.
සයිප්රසයේ දී බැංකු ණය නොගෙවීමක් සිද්ධ වුවහොත් එයින් යුරෝ කලාපීය තුල ආයෝජක විශ්වාසයන් පළුදු වී ගොස් යුරෝපීය මධ්යම බැංකුව විසින් යුරෝ කලාපය තුල යුරෝව ස්ථාවර ව තබා ගන්නට ගන්නා සියළු උත්සාහයන්ට ද බලවත් පහරක් එල්ල වනු ඇත.
මෙතෙක් යුරෝපීය මධ්යම බැංකුව විසින් කිසි විටෙක බැංකු තැන්පතු වලට අත ගැසීමක් නොකළහ. මෙයින් මේ වෑයම කලාපයේ වෙනත් රටවල් වලට ද පැතිර යන්නේ නැතැයි කියන යුරෝ නිලධාරීන්ගේ ප්රකාශය කිසිවෙක් පිළිගන්නා බවක් දැනට පෙනෙන්නට නැත.
එසේම, මෙයට ඉඩක් ලැබුනහොත් යුරෝ කලාපයෙන් පූර්වාදර්ශයක් ගනිමින් අනෙකුත් බංකොළොත් රටවල් වලට පැතිර යාමේ අවදානමක් ද නැතැයි කීමටද බැරිය.
සති තුනකට පමණ පෙර බලයට පත් වූ ජනාධිපති ඇනස්ටාසියාඩේස් කියා සිටින්නේ එක්කෝ මහා විනශාකාරී අවුලකට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ වෙනවා නැත්නම් මේක නිසි කළමනාකරණයකින් බේරා ගත හැකියි කියාය.
සයිප්රස් බැංකු යුරෝපය පුරා සහ රැසියානු රටවලද ඇති වල තැන්පතු ඇත්තේ සයිප්රස් මුදල් පමණක් නොවේ. රුසියානුවන් මහත් පිරිසක් ද, සෙසු යුරෝපීයයන් ද සයිප්රස් බැංකු වල මුදල් තැන්පතු කර ඇත්තහ.
ඉතාලිය, අයර්ලන්තය, පෘතුගාලය, ස්පාඤ්ඤය හා දෙවරක් බේරාගත් ග්රිසිය යුරෝ කලාපයේ දැඩි මූල්ය ගැටළු ඇති කරමින් සිටින අතර විසඳුම් කිසිවකට කැමති ජනතාවක් වාසය නොකරන රටවල් වෙති. ආණ්ඩුවේ සහනාධාර භුක්ති විඳින ඔවුන් ඒවා අඩුවෙනවාට අකමැතිය. එහෙත් සහනාධාර ලැබෙන මාර්ග සියල්ලම දැන් හිඳී ඇතැයි ඔවුන් පිළිගන්නට ද අකමැතිය. ආණ්ඩු සහ බැංකු කුමන ගිවිසුමකට එළඹුනත්, අවසානයේ අහිමි වන්නේ තමන්ගේ තැන්පතු බව යුරෝ කලාපීය පුරවැසියන් තවමත් මුහුණ දෙන්නට අකමැති තිත්ත ඇත්තයි.
සයිප්රස් වැසියන් ගේ තැන්පතු වලින් යම් ප්රතිශතයක් ගැනීමෙන් යුරෝ බිලියන 6 ක් සෙවීම සයිප්රස් පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ යුත්තකි. සයිප්රස් පාර්ලිමේන්තුවේ සුළු පක්ෂ මිසක මහා පක්ෂයකට බලයක් නැත. මෙය නොකළ හොත් නිකොස් ඇනස්ටාසියාඩේස් ජනාධිපතිවරයා කියන්නේ සයිප්රසයේ විශාලතම බැංකු දෙක කඩා වැටෙන බවයි.
සයිප්රසයේ දී බැංකු ණය නොගෙවීමක් සිද්ධ වුවහොත් එයින් යුරෝ කලාපීය තුල ආයෝජක විශ්වාසයන් පළුදු වී ගොස් යුරෝපීය මධ්යම බැංකුව විසින් යුරෝ කලාපය තුල යුරෝව ස්ථාවර ව තබා ගන්නට ගන්නා සියළු උත්සාහයන්ට ද බලවත් පහරක් එල්ල වනු ඇත.
මෙතෙක් යුරෝපීය මධ්යම බැංකුව විසින් කිසි විටෙක බැංකු තැන්පතු වලට අත ගැසීමක් නොකළහ. මෙයින් මේ වෑයම කලාපයේ වෙනත් රටවල් වලට ද පැතිර යන්නේ නැතැයි කියන යුරෝ නිලධාරීන්ගේ ප්රකාශය කිසිවෙක් පිළිගන්නා බවක් දැනට පෙනෙන්නට නැත.
එසේම, මෙයට ඉඩක් ලැබුනහොත් යුරෝ කලාපයෙන් පූර්වාදර්ශයක් ගනිමින් අනෙකුත් බංකොළොත් රටවල් වලට පැතිර යාමේ අවදානමක් ද නැතැයි කීමටද බැරිය.
සති තුනකට පමණ පෙර බලයට පත් වූ ජනාධිපති ඇනස්ටාසියාඩේස් කියා සිටින්නේ එක්කෝ මහා විනශාකාරී අවුලකට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ වෙනවා නැත්නම් මේක නිසි කළමනාකරණයකින් බේරා ගත හැකියි කියාය.
සයිප්රස් බැංකු යුරෝපය පුරා සහ රැසියානු රටවලද ඇති වල තැන්පතු ඇත්තේ සයිප්රස් මුදල් පමණක් නොවේ. රුසියානුවන් මහත් පිරිසක් ද, සෙසු යුරෝපීයයන් ද සයිප්රස් බැංකු වල මුදල් තැන්පතු කර ඇත්තහ.
ඉතාලිය, අයර්ලන්තය, පෘතුගාලය, ස්පාඤ්ඤය හා දෙවරක් බේරාගත් ග්රිසිය යුරෝ කලාපයේ දැඩි මූල්ය ගැටළු ඇති කරමින් සිටින අතර විසඳුම් කිසිවකට කැමති ජනතාවක් වාසය නොකරන රටවල් වෙති. ආණ්ඩුවේ සහනාධාර භුක්ති විඳින ඔවුන් ඒවා අඩුවෙනවාට අකමැතිය. එහෙත් සහනාධාර ලැබෙන මාර්ග සියල්ලම දැන් හිඳී ඇතැයි ඔවුන් පිළිගන්නට ද අකමැතිය. ආණ්ඩු සහ බැංකු කුමන ගිවිසුමකට එළඹුනත්, අවසානයේ අහිමි වන්නේ තමන්ගේ තැන්පතු බව යුරෝ කලාපීය පුරවැසියන් තවමත් මුහුණ දෙන්නට අකමැති තිත්ත ඇත්තයි.
